Wat is een doorstroomboiler en wat zijn de voor- en nadelen?

Warm water is in de badkamer vanzelfsprekend. Je draait de douche open en verwacht dat er binnen korte tijd warm water uitkomt. Toch bestaan er verschillende manieren om dat warme water te produceren. Waar veel woningen gebruikmaken van een cv-ketel, warmtepompboiler of elektrische voorraadboiler, kun je ook kiezen voor een doorstroomboiler.

Een doorstroomboiler – ook wel doorstromer, doorstroomverwarmer of elektrische doorstroomverwarmer genoemd – werkt fundamenteel anders dan een traditionele boiler. Er wordt namelijk geen grote hoeveelheid warm water opgeslagen. Het toestel verwarmt het water pas op het moment dat je de kraan of douche opent.

Dat heeft interessante voordelen. Je hebt bijvoorbeeld geen groot voorraadvat nodig en je hebt in theorie geen vaste hoeveelheid warm water die ‘op’ kan raken. Daar staat tegenover dat vooral elektrische doorstroomboilers een zeer hoog vermogen kunnen vragen. Voor een douche is soms een elektrische aansluiting nodig die aanzienlijk zwaarder is dan voor veel andere huishoudelijke apparaten.

In dit artikel leggen we uitgebreid uit wat een doorstroomboiler precies is, hoe het systeem werkt, welke soorten er bestaan, hoeveel vermogen je nodig hebt, wat het elektriciteitsverbruik kan zijn en wat de belangrijkste voor- en nadelen van een doorstroomboiler zijn.

Wat is een doorstroomboiler?

Een doorstroomboiler is een toestel waarmee leidingwater direct wordt verwarmd terwijl het door het apparaat stroomt.

Er bevindt zich dus geen groot boilervat waarin tientallen of honderden liters water continu warm worden gehouden.

Zodra je een warmwaterkraan opent, detecteert het toestel dat er water doorheen stroomt. Het verwarmingselement wordt ingeschakeld en het koude leidingwater wordt tijdens het passeren van het apparaat verwarmd.

Wanneer je de kraan weer dichtdraait, stopt de verwarming.

Daarmee verschilt een doorstroomboiler duidelijk van een traditionele elektrische boiler.

Bij een voorraadboiler wordt bijvoorbeeld 50, 80, 100 of 120 liter water verwarmd en op temperatuur gehouden. Gebruik je dat warme water, dan wordt het voorraadvat geleidelijk gevuld met koud water dat vervolgens opnieuw moet worden opgewarmd.

Een doorstroomboiler heeft die voorraad niet.

Is een doorstroomboiler hetzelfde als een doorstromer?

In de praktijk worden verschillende termen door elkaar gebruikt.

Je komt onder andere tegen:

• doorstroomboiler;
• elektrische doorstromer;
• doorstroomverwarmer;
• doorstroomtoestel;
• instant heater;
• instant water heater.

Technisch gezien is de term doorstroomboiler niet helemaal logisch, omdat het belangrijkste kenmerk van een boiler normaal gesproken juist een voorraadvat is. Toch wordt de naam in Nederland veel gebruikt.

Met een doorstroomboiler wordt vrijwel altijd een apparaat bedoeld dat water onmiddellijk verwarmt terwijl het door het toestel stroomt.

Hoe werkt een doorstroomboiler?

De werking is relatief eenvoudig.

Wanneer je bijvoorbeeld de douche opent, begint koud leidingwater door de doorstroomverwarmer te stromen. Een sensor registreert die waterstroom en activeert het verwarmingselement.

Het water passeert vervolgens een warmtewisselaar of elektrisch verwarmingselement waar het in zeer korte tijd wordt verwarmd.

Daarna stroomt het verwarmde water rechtstreeks richting douche of kraan.

Het proces vindt continu plaats zolang er water wordt gevraagd.

Het grote verschil met een voorraadboiler zit dus in het moment waarop de energie wordt gebruikt:

Voorraadboiler: water vooraf verwarmen en warm bewaren.

Doorstroomboiler: water pas verwarmen wanneer je het daadwerkelijk gebruikt.

Dat lijkt misschien een klein technisch verschil, maar het heeft grote gevolgen voor ruimtegebruik, comfort, elektrisch vermogen en energieverbruik.

Waarom heeft een doorstroomboiler zoveel vermogen nodig?

Dit is een van de belangrijkste zaken om te begrijpen voordat je een doorstroomboiler aanschaft.

Water kost relatief veel energie om op te warmen. Bij een voorraadboiler kan die energie gedurende langere tijd worden toegevoegd. Een relatief bescheiden elektrisch element krijgt bijvoorbeeld enkele uren de tijd om een boilervat op temperatuur te brengen.

Een doorstroomboiler heeft die tijd niet.

Het toestel moet water dat bijvoorbeeld met 10°C binnenkomt binnen enkele seconden verwarmen tot ongeveer 38 à 40°C terwijl er tegelijkertijd meerdere liters water per minuut door het apparaat stromen.

Daarvoor is veel vermogen nodig.

Milieu Centraal noemt het hoge piekvermogen dan ook als een belangrijk nadeel van elektrische doorstroomverwarmers. Een dergelijke doorstromer kan een ruime elektrische aansluiting nodig hebben en zorgt op het moment van gebruik voor een relatief hoge belasting van de elektriciteitsaansluiting.

Hoeveel kW heeft een doorstroomboiler nodig?

Het benodigde vermogen hangt vooral af van drie factoren:

1. hoeveel water je per minuut gebruikt;
2. hoe koud het inkomende water is;
3. welke eindtemperatuur je wilt bereiken.

Voor een kleine wastafelkraan heb je veel minder vermogen nodig dan voor een comfortabele regendouche.

Daarom bestaan er kleine doorstromers van bijvoorbeeld enkele kilowatts, maar ook krachtige toestellen van ongeveer 11, 18, 21, 24 of zelfs 27 kW.

De lichtere modellen zijn vooral bedoeld voor een wastafel of klein tappunt.

Voor een douche kom je al snel bij aanzienlijk zwaardere uitvoeringen terecht.

Bij Nederlandse leveranciers zijn bijvoorbeeld doorstroomtoestellen verkrijgbaar met vermogens die uiteenlopen van ongeveer 3,5 kW voor kleine tappunten tot 10 à 15 kW en aanzienlijk hoger voor grotere warmwaterbehoeften.

Kun je met een doorstroomboiler douchen?

Ja, maar je moet daarvoor een toestel kiezen dat voldoende capaciteit heeft.

Een kleine doorstroomboiler die bedoeld is voor een wastafel kan bijvoorbeeld prima een paar liter warm water per minuut produceren, maar zal waarschijnlijk niet voldoende zijn voor een comfortabele douche.

Bij een douche moet het toestel voortdurend een behoorlijke hoeveelheid water verwarmen.

Hoeveel precies hangt af van de douchekop.

Een waterbesparende douche kan bijvoorbeeld aanzienlijk minder water gebruiken dan een grote regendouche.

Dat verschil is voor een doorstroomboiler enorm belangrijk.

Hoe hoger het waterdebiet, hoe meer elektrisch vermogen nodig is om dezelfde watertemperatuur te bereiken.

Een eenvoudig voorbeeld

Stel dat het koude leidingwater ongeveer 10°C is en je wilt douchen met water van ongeveer 40°C.

Het water moet dan ongeveer 30 graden worden opgewarmd.

Gebruik je een relatief zuinige douchekop, dan moet de doorstroomverwarmer minder water per minuut verwarmen dan wanneer je een grote regendouche gebruikt.

Daardoor kan dezelfde doorstromer met een waterbesparende douche prima functioneren, terwijl het water bij een zeer grote regendouche mogelijk niet warm genoeg wordt.

Je kunt het probleem op twee manieren oplossen:

een krachtigere doorstroomboiler installeren of het waterdebiet verlagen.

Wat gebeurt er als een doorstroomboiler te weinig vermogen heeft?

Dan kan het toestel simpelweg niet voldoende energie aan het passerende water toevoegen.

Dat merk je bijvoorbeeld doordat:

• het douchewater niet warm genoeg wordt;
• je de waterstraal moet verminderen;
• de temperatuur daalt wanneer een tweede kraan wordt geopend;
• het toestel alleen bij een laag debiet de gewenste temperatuur haalt.

Daarom moet een doorstroomboiler altijd worden afgestemd op de gewenste hoeveelheid warm water.

Alleen kijken naar de inhoud van de badkamer heeft weinig zin.

Het gaat vooral om de warmwaterbehoefte per minuut.

Heeft een doorstroomboiler onbeperkt warm water?

In zekere zin wel.

Een voorraadboiler kan leeg raken. Heb je bijvoorbeeld een boiler met 80 liter warm water en wordt die voorraad volledig gebruikt, dan moet je wachten totdat nieuw water is opgewarmd.

Een doorstroomboiler heeft dat probleem niet.

Zolang er:

• water beschikbaar is;
• elektriciteit beschikbaar is;
• en het toestel binnen zijn capaciteit werkt,

kan het continu warm water produceren.

Je kunt daardoor in theorie zeer lang achter elkaar douchen.

Dat betekent echter niet dat er letterlijk onbeperkte capaciteit is.

Het maximale aantal liters warm water per minuut blijft begrensd door het vermogen van het toestel.

Wat is een tapdrempel?

Veel doorstroomboilers hebben een minimale waterstroom nodig voordat het verwarmingselement inschakelt.

Dit wordt ook wel de tapdrempel genoemd.

Wanneer je de kraan slechts een klein beetje opent, kan het gebeuren dat er onvoldoende water door het apparaat stroomt om de sensor te activeren.

Milieu Centraal noemt deze tapdrempel expliciet als een van de nadelen van een elektrische doorstromer.

Bij moderne elektronische modellen ligt deze minimale doorstroming vaak relatief laag, maar het blijft een eigenschap om bij aanschaf te controleren.

Welke soorten doorstroomboilers zijn er?

Doorstroomboilers zijn er in verschillende uitvoeringen. Het grootste onderscheid zit in het vermogen en de toepassing.

Kleine doorstroomboiler voor een wastafel

Een compacte doorstromer kan bijvoorbeeld onder een wastafel worden gemonteerd.

Dit type levert relatief weinig warm water en wordt vaak gebruikt op plekken waar geen warmwaterleiding aanwezig is.

Denk bijvoorbeeld aan:

een toilet, garage, bijkeuken, kantoorruimte of kleine badkamer.

Het grote voordeel is dat zo’n apparaat weinig ruimte inneemt.

Voor een volwaardige douche is het vermogen meestal te laag.

Doorstroomboiler voor de keuken

Een iets krachtigere uitvoering kan worden gebruikt voor een keukenkraan.

Hier speelt vooral het voordeel dat het toestel dicht bij de kraan kan worden geplaatst.

Je hoeft daardoor niet eerst liters koud water uit een lange warmwaterleiding te laten wegstromen voordat het warme water arriveert.

Doorstroomboiler voor de douche

Voor een douche heb je een aanzienlijk krachtiger toestel nodig.

Deze modellen zijn meestal elektronisch geregeld en kunnen het vermogen automatisch aanpassen aan:

• inkomende watertemperatuur;
• hoeveelheid water;
• gewenste temperatuur.

Hierdoor blijft de douchetemperatuur relatief constant.

Doorstroomboiler voor meerdere tappunten

Er bestaan ook centrale doorstroomverwarmers die bijvoorbeeld tegelijkertijd een badkamer en keuken kunnen voorzien.

Daarvoor is veel meer capaciteit nodig.

Wanneer meerdere tappunten tegelijkertijd worden gebruikt, moet het toestel immers voldoende warm water kunnen produceren voor alle gebruikers.

Juist bij deze toepassing kan het benodigde elektrische aansluitvermogen bijzonder hoog worden.

Elektronische versus hydraulische doorstroomboiler

Bij oudere of eenvoudigere modellen wordt de verwarming relatief grof geregeld op basis van de waterstroming.

Moderne elektronische doorstroomboilers kunnen veel nauwkeuriger werken.

Sensoren meten bijvoorbeeld:

• waterdebiet;
• aanvoertemperatuur;
• gewenste uitgangstemperatuur.

Op basis daarvan past het toestel automatisch zijn verwarmingsvermogen aan.

Dat heeft verschillende voordelen.

Je krijgt een stabielere watertemperatuur en het toestel gebruikt niet meer vermogen dan noodzakelijk.

Voor gebruik in een moderne badkamer is een elektronisch geregeld model daarom vaak de aantrekkelijkere keuze.

Wat zijn de voordelen van een doorstroomboiler?

Het systeem heeft verschillende interessante eigenschappen.

Geen groot voorraadvat nodig

Een van de grootste voordelen is het compacte formaat.

Een traditionele boiler van bijvoorbeeld 80 of 120 liter neemt behoorlijk wat ruimte in.

Dat vat moet ergens worden geplaatst:

in de badkamer, berging, technische ruimte of op zolder.

Een doorstroomboiler is veel compacter omdat er geen voorraad warm water aanwezig is.

Voor kleine woningen, appartementen en compacte badkamers kan dat een groot voordeel zijn.

Geen stilstandsverlies van een groot warmwatervat

Een voorraadboiler houdt water gedurende langere tijd warm.

Hoewel moderne boilers goed geïsoleerd zijn, gaat daarbij altijd een gedeelte van de warmte verloren.

Een doorstroomboiler bewaart geen warm water en heeft daardoor vrijwel geen warmteverlies door een voorraadvat.

Je gebruikt pas elektriciteit wanneer warm water wordt gevraagd.

Warm water raakt niet op

Bij een traditionele boiler is de hoeveelheid warm water beperkt door de inhoud van het vat.

Bij een doorstroomboiler niet.

Zolang de capaciteit voldoende is, blijft het toestel warm water produceren.

Dat kan aantrekkelijk zijn voor huishoudens waarin mensen regelmatig achter elkaar douchen.

Compacte installatie

Doorstroomboilers kunnen relatief klein zijn.

Sommige modellen passen bijvoorbeeld:

onder een wastafel, in een badkamerkast, in een technische kast of aan de muur.

Dat maakt ze interessant wanneer je zo min mogelijk technische apparatuur zichtbaar wilt hebben.

Geen lange opwarmtijd

Je hoeft niet te wachten totdat een groot voorraadvat is opgewarmd.

Het toestel begint direct met verwarmen zodra er water wordt gevraagd.

Goed bruikbaar voor een geïsoleerd tappunt

Heb je bijvoorbeeld een wastafel die ver verwijderd ligt van de centrale warmwatervoorziening?

Dan kan een kleine lokale doorstromer praktischer zijn dan tientallen meters warmwaterleiding aanleggen.

Je voorkomt bovendien dat iedere keer eerst koud geworden water uit de leiding moet wegstromen.

Wat zijn de nadelen van een doorstroomboiler?

Tegenover de voordelen staan behoorlijk belangrijke nadelen.

Vooral bij krachtige elektrische modellen moet je goed controleren of de woning technisch geschikt is.

Zeer hoog elektrisch vermogen

Dit is waarschijnlijk het grootste nadeel.

Een krachtige douche-doorstromer kan een vermogen van vele kilowatts hebben.

Ter vergelijking: een doorsnee huishoudelijk apparaat gebruikt vaak slechts een fractie daarvan.

Daardoor kan een krachtige doorstroomboiler een zware belasting vormen voor de elektrische installatie.

Milieu Centraal waarschuwt eveneens dat elektrische doorstromers veel stroom in korte tijd gebruiken en daardoor een ruime stroomaansluiting nodig kunnen hebben. Het gelijktijdig gebruiken van bijvoorbeeld een warmtepomp, inductiekookplaat of elektrische auto kan de belasting verder verhogen.

Mogelijk een 3-fasenaansluiting nodig

Voor kleine doorstroomboilers is een normale aansluiting soms voldoende.

Voor krachtige douchemodellen is vaak krachtstroom of een 3-fasenaansluiting nodig.

Dat betekent dat je vóór aanschaf moet controleren:

• welke netaansluiting je woning heeft;
• hoeveel ampère beschikbaar is;
• welke groepen aanwezig zijn;
• welke andere grote stroomverbruikers aanwezig zijn.

Denk bijvoorbeeld aan een warmtepomp, inductiekookplaat, laadpaal, elektrische sauna of airconditioning.

Mogelijke aanpassing van de meterkast

Een krachtige doorstroomboiler kan betekenen dat:

de groepenkast moet worden aangepast, extra bekabeling moet worden aangelegd of zelfs de netaansluiting moet worden verzwaard.

Dat kan de installatie aanzienlijk duurder maken.

Hoge piekbelasting op het elektriciteitsnet

Hoewel een doorstromer alleen stroom gebruikt wanneer warm water nodig is, vraagt hij op dat moment juist zeer veel vermogen.

Dat is vanuit het perspectief van netbelasting minder aantrekkelijk.

Nederland heeft bovendien steeds vaker te maken met een vol elektriciteitsnet. De overheid stimuleert daarom juist verstandig omgaan met het beschikbare aansluitvermogen.

Capaciteit blijft beperkt

Een doorstroomboiler kan continu warm water maken, maar niet onbeperkt veel tegelijkertijd.

Wanneer het toestel bijvoorbeeld voldoende capaciteit heeft voor één douche, betekent dat niet automatisch dat tegelijkertijd:

de douche, keukenkraan en wastafel

allemaal probleemloos warm water kunnen gebruiken.

Niet altijd ideaal voor een bad

Een bad vullen vraagt een grote hoeveelheid warm water.

Technisch kan dat met een voldoende krachtige doorstromer, maar het toestel moet gedurende lange tijd een groot waterdebiet verwarmen.

Bij een zeer groot bad kan een andere warmwateroplossing praktischer zijn.

Doorstroomboiler versus gewone elektrische boiler

De keuze tussen deze twee systemen is interessant omdat ze allebei elektriciteit gebruiken, maar totaal anders functioneren.

Een gewone elektrische boiler verwarmt een voorraad water.

Daardoor kan het elektrische verwarmingselement relatief rustig werken. Het heeft bijvoorbeeld meerdere uren de tijd om het water op temperatuur te brengen.

Het nadeel is dat het warme water wordt opgeslagen en daardoor warmteverlies optreedt.

Een doorstroomboiler werkt precies andersom.

Er is vrijwel geen voorraadverlies, maar op het moment dat je warm water nodig hebt, is veel elektrisch vermogen nodig.

Je kunt het verschil daarom samenvatten als:

Voorraadboiler: lager vermogen gedurende langere tijd.

Doorstroomboiler: zeer hoog vermogen gedurende korte tijd.

Is een doorstroomboiler zuiniger dan een gewone boiler?

Dat hangt sterk af van de situatie.

Een doorstromer heeft een fundamenteel efficiëntievoordeel doordat er geen groot boilervat voortdurend warm gehouden hoeft te worden.

Voor incidenteel warmwatergebruik kan dat aantrekkelijk zijn.

Milieu Centraal noemt bijvoorbeeld dat een kleine elektrische doorstromer bij een keukentappunt relatief weinig energie kan gebruiken doordat het apparaat alleen tijdens het tappen verwarmt.

Maar dat betekent niet automatisch dat een elektrische doorstroomboiler de meest duurzame warmwatervoorziening is.

Elektrische weerstandverwarming zet elektriciteit rechtstreeks om in warmte. Een warmtepompboiler kan dezelfde elektriciteit veel efficiënter gebruiken doordat hij warmte uit de omgevingslucht haalt.

Doorstroomboiler versus warmtepompboiler

Een warmtepompboiler en doorstroomboiler zijn bijna elkaars tegenovergestelde.

Een warmtepompboiler gebruikt een warmtepomp om gedurende langere tijd een voorraad water op temperatuur te brengen.

Daardoor is het elektrische energieverbruik per hoeveelheid geproduceerd warm water veel lager.

Het nadeel is dat je een behoorlijk voorraadvat nodig hebt.

Een doorstroomboiler is veel kleiner, maar gebruikt aanzienlijk meer elektrisch vermogen tijdens het douchen.

Als energie-efficiëntie de hoogste prioriteit heeft en er voldoende ruimte beschikbaar is, kan een warmtepompboiler daarom aantrekkelijker zijn.

Heb je nauwelijks ruimte en gebruik je slechts incidenteel warm water, dan kan een doorstromer juist interessant zijn.

Doorstroomboiler versus cv-ketel

Een moderne combiketel produceert eveneens warm water wanneer je de kraan opent.

In die zin lijkt de werking op een doorstroomboiler.

Het verschil is dat de traditionele cv-ketel meestal aardgas gebruikt om het water te verwarmen.

Bij een elektrische doorstroomboiler gebeurt dat volledig elektrisch.

Wanneer je van het gas af wilt, kan een elektrische doorstromer daarom aantrekkelijk lijken.

Toch moet je goed naar het benodigde aansluitvermogen kijken.

Een cv-ketel kan een groot thermisch vermogen produceren zonder dat daar een zware elektrische netaansluiting voor nodig is.

Bij een volledig elektrische doorstromer moet al dat vermogen via de elektriciteitsaansluiting worden geleverd.

Doorstroomboiler en zonnepanelen

Het lijkt logisch om een elektrische doorstroomboiler te combineren met zonnepanelen.

Je gebruikt dan immers elektriciteit om warm water te maken.

Maar er zit een belangrijk probleem in deze redenering.

Een krachtige doorstromer kan tijdens het douchen bijvoorbeeld tientallen kilowatts vragen, terwijl een doorsnee particuliere zonnepaneelinstallatie maar een fractie daarvan produceert.

Bovendien wordt er vaak vroeg in de ochtend of ’s avonds gedoucht.

Op die momenten produceren zonnepanelen weinig of helemaal niets.

Daardoor moet een groot gedeelte van de benodigde elektriciteit alsnog rechtstreeks uit het elektriciteitsnet komen.

Een voorraadboiler heeft op dit punt juist een voordeel: die kun je slim laten opwarmen rond het middaguur wanneer zonnepanelen veel stroom produceren.

Wanneer is een doorstroomboiler wel duurzaam?

Duurzaamheid hangt niet alleen af van het apparaat zelf.

Je moet kijken naar:

• hoeveel warm water je gebruikt;
• hoe de elektriciteit wordt opgewekt;
• het rendement van alternatieven;
• leidingverliezen;
• voorraadverliezen;
• levensduur van apparatuur.

Een kleine doorstromer vlak bij een wastafel die maar enkele keren per dag wordt gebruikt, kan bijvoorbeeld heel logisch zijn.

Een enorme elektrische doorstromer waarmee een gezin dagelijks langdurig onder een regendouche staat, is een totaal andere situatie.

Wie breder bezig is met duurzaamheid in de badkamer moet daarom niet alleen kijken naar het warmwatertoestel, maar bijvoorbeeld ook naar doucheduur, douchekop, ventilatie, materiaalgebruik en waterbesparing.

Milieu Centraal benadrukt eveneens dat vooral het beperken van warmwatergebruik veel effect heeft. Een liter warm water veroorzaakt aanzienlijk meer energiegebruik en CO₂-uitstoot dan een liter koud water.

Doorstroomboiler combineren met een waterbesparende douchekop

Deze combinatie is bijzonder interessant.

Hoe minder water je per minuut gebruikt, hoe minder energie het toestel nodig heeft om dat water op temperatuur te brengen.

Stel dat douche A negen liter water per minuut gebruikt en douche B zes liter.

Bij dezelfde aanvoertemperatuur en gewenste douchetemperatuur hoeft bij douche B ongeveer een derde minder water per minuut te worden verwarmd.

Daardoor kan:

een kleiner toestel voldoende zijn, de temperatuur makkelijker worden bereikt en het elektriciteitsverbruik tijdens het douchen dalen.

Een waterbesparende douchekop is daarom bij een elektrische doorstroomboiler extra interessant.

Kan een doorstroomboiler een regendouche aan?

Dat kan, maar hier moet je bijzonder goed op letten.

Regendouches worden vaak verkocht op comfort. Een brede douchekop produceert een grote waterstraal.

Sommige modellen gebruiken daardoor relatief veel liters water per minuut.

Voor een doorstroomboiler is dat een zware belasting.

Hoe meer water er passeert, hoe meer vermogen nodig is om het in dezelfde korte tijd op temperatuur te brengen.

Wil je een doorstroomboiler combineren met een regendouche, controleer daarom altijd:

• het maximale waterdebiet van de douchekop;
• de gewenste douchetemperatuur;
• de minimale koudwatertemperatuur;
• het maximale debiet van de doorstromer bij die temperatuurstijging.

Laat deze combinatie eventueel vooraf door een installateur berekenen.

Kan één doorstroomboiler twee douches tegelijk bedienen?

Technisch kan dat met voldoende capaciteit, maar voor een normale woning is het een flinke uitdaging.

Wanneer twee personen tegelijkertijd douchen, verdubbelt de warmwaterbehoefte ongeveer.

Daarvoor is een zeer krachtig toestel nodig.

Dat vergroot vervolgens de eisen aan de elektrische aansluiting.

In woningen waar regelmatig meerdere badkamers tegelijkertijd worden gebruikt, kan een centrale voorraadoplossing daarom praktischer zijn.

Is een doorstroomboiler geschikt voor een klein huishouden?

Juist daar kan het systeem interessant worden.

Wanneer één persoon relatief weinig warm water gebruikt, is een groot voorraadvat soms onnodig.

Een compacte doorstroomboiler gebruikt geen energie om tientallen liters warm water gedurende de dag warm te houden.

Voor een eenpersoonshuishouden, studio, vakantiewoning of gastenverblijf kan dat een interessante oplossing zijn.

Wel moet de elektrische installatie geschikt zijn.

Doorstroomboiler in een vakantiewoning

Een vakantiehuis is een typisch voorbeeld van een situatie waarin een doorstroomboiler interessant kan zijn.

Een traditionele voorraadboiler zou daar mogelijk dagenlang water warm houden terwijl niemand aanwezig is.

Een doorstromer gebruikt alleen energie wanneer daadwerkelijk warm water wordt afgenomen.

Bij onregelmatig gebruik kan dat gunstig zijn.

Doorstroomboiler in een tiny house

Ook in een tiny house heeft het systeem een aantrekkelijk voordeel: ruimte.

Een groot boilervat neemt relatief veel van de beschikbare woonruimte in.

Een compacte doorstroomboiler kan daarom aantrekkelijk zijn.

Het probleem is echter opnieuw het aansluitvermogen.

Tiny houses hebben soms juist een beperkte elektriciteitsaansluiting.

Controleer daarom eerst hoeveel vermogen werkelijk beschikbaar is.

Kun je een doorstroomboiler in iedere badkamer installeren?

Nee, niet automatisch.

Er zijn twee belangrijke aandachtspunten:

elektrisch vermogen en elektrische veiligheid in natte ruimtes.

Een krachtige doorstromer vraagt mogelijk krachtstroom of een zware 3-fasenaansluiting.

Daarnaast moet het toestel geschikt zijn voor de plek waar het wordt gemonteerd.

In een badkamer gelden specifieke voorschriften voor elektrische apparatuur in de buurt van douche en bad.

Dat betekent onder andere dat je moet letten op:

• IP-classificatie;
• veiligheidszones;
• aardlekbeveiliging;
• montagevoorschriften;
• voorgeschreven afstanden tot water.

Laat de installatie daarom bij voorkeur door een erkende installateur uitvoeren.

Waar plaats je een doorstroomboiler?

Een belangrijk voordeel van een doorstromer is dat je hem relatief dicht bij het tappunt kunt plaatsen.

Dat is gunstig omdat warmwaterleidingen zelf ook energie en water kunnen verspillen.

Wanneer een cv-ketel bijvoorbeeld vijftien meter van de badkamer staat, zit er een aanzienlijke hoeveelheid afgekoeld water in de warmwaterleiding.

Wanneer je de douche opent, moet dat water eerst wegstromen.

Plaats je een doorstroomboiler vlak bij de douche, dan wordt die wachttijd veel kleiner.

Milieu Centraal adviseert bij een badkamerverbouwing eveneens om warmwaterleidingen zo kort mogelijk te houden.

Installatie van een doorstroomboiler

De precieze installatie verschilt sterk per toestel.

Een kleine doorstromer voor een wastafel kan relatief eenvoudig worden aangesloten.

Een krachtig apparaat voor een douche is een totaal andere installatie.

Bij een grote doorstroomboiler moet meestal worden gekeken naar zowel de waterleiding als de elektrische infrastructuur.

De installateur controleert onder andere:

de beschikbare netaansluiting, kabeldoorsnede, zekeringen, aardlekbeveiliging, waterdruk, maximale volumestroom en gewenste warmwatercapaciteit.

Vooral de elektrische aansluiting moet correct worden gedimensioneerd.

Heeft een doorstroomboiler krachtstroom nodig?

Voor krachtige modellen vaak wel.

Een toestel van enkele kilowatts kan soms op een normale groep worden aangesloten.

Een doorstromer voor een comfortabele douche kan echter een veel hoger vermogen hebben.

Daarom werken veel krachtige apparaten met een 3-fasenaansluiting.

Controleer dus vóór aankoop de technische documentatie.

Het is vervelend om een toestel aan te schaffen en pas daarna te ontdekken dat je elektriciteitsaansluiting niet zwaar genoeg is.

Kan een doorstroomboiler op 230 volt?

Ja, er bestaan doorstroomboilers die op 230 volt werken.

Dit zijn meestal kleinere modellen.

Een standaard huishoudelijke groep kan maar een beperkt elektrisch vermogen leveren.

Daarom zijn 230V-doorstromers vooral geschikt voor relatief kleine warmwaterhoeveelheden, bijvoorbeeld bij een wastafel.

Voor een comfortabele douche is vaak aanzienlijk meer vermogen nodig.

Hoeveel stroom gebruikt een doorstroomboiler?

Het vermogen lijkt op het eerste gezicht enorm.

Een toestel van bijvoorbeeld 18 of 21 kW klinkt veel minder zuinig dan een boiler met een element van 2 kW.

Maar vermogen is niet hetzelfde als energieverbruik.

Een doorstromer van 21 kW die tien minuten draait gebruikt theoretisch:

21 kW × 10/60 uur = 3,5 kWh.

Een voorraadboiler van 2 kW die enkele uren moet opwarmen kan uiteindelijk eveneens meerdere kWh gebruiken.

Je moet daarom altijd kijken naar:

vermogen × gebruiksduur = energieverbruik.

Het grote probleem van de doorstromer is dus niet alleen hoeveel energie hij gebruikt, maar vooral dat hij die energie in zeer korte tijd nodig heeft.

Heeft een doorstroomboiler stilstandsverbruik?

Veel modellen hebben nauwelijks warmteverlies wanneer ze niet worden gebruikt omdat er geen grote warmwatervoorraad aanwezig is.

Elektronische modellen kunnen uiteraard wel een kleine hoeveelheid stand-by-elektriciteit gebruiken.

Dat is doorgaans zeer beperkt ten opzichte van het verwarmingsvermogen.

Dit gebrek aan voorraadverlies is een van de belangrijkste technische voordelen van het systeem.

Hoe snel krijg je warm water?

Een doorstroomboiler begint vrijwel direct met verwarmen.

Toch betekent dit niet automatisch dat er direct warm water uit de kraan komt.

De afstand tussen toestel en tappunt speelt nog steeds een rol.

Wanneer er bijvoorbeeld vijf meter leiding tussen de doorstromer en douche zit, moet het koude water in die leiding eerst wegstromen.

Daarom werkt een doorstromer het beste wanneer deze relatief dicht bij het tappunt wordt geplaatst.

Doorstroomboiler en legionella

Een belangrijk verschil met een voorraadboiler is dat een doorstromer geen grote voorraad lauwwarm water bewaart.

Dat maakt de situatie anders dan bij een traditioneel boilervat.

Bij voorraadboilers speelt temperatuurbeheer een belangrijke rol bij het beperken van legionellarisico.

Bij een doorstromer blijft het water niet continu in een warm voorraadvat staan.

Dat neemt niet weg dat de volledige drinkwaterinstallatie goed ontworpen en gebruikt moet worden. Ook stilstaande leidingen kunnen ongewenste situaties opleveren.

Hoe lang gaat een doorstroomboiler mee?

De levensduur hangt onder andere af van:

• kwaliteit van het toestel;
• gebruiksfrequentie;
• waterkwaliteit;
• kalkvorming;
• installatiewijze;
• onderhoud.

Een voordeel is dat er geen groot voorraadvat aanwezig is dat kan corroderen.

Daar staat tegenover dat het verwarmingselement en de waterkanalen intensief worden belast.

In gebieden met hard water kan kalkaanslag een belangrijke factor zijn.

Kalkaanslag in een doorstroomboiler

Wanneer leidingwater wordt verwarmd, kan kalk zich gemakkelijker afzetten.

Bij een doorstroomboiler kan kalk terechtkomen op of rondom het verwarmingselement.

Te veel kalkaanslag kan onder andere:

de warmteoverdracht verminderen, de waterdoorstroming beïnvloeden en de levensduur van onderdelen verkorten.

Hoe groot het probleem is, hangt sterk af van de waterhardheid en de constructie van het toestel.

Controleer daarom de onderhoudsvoorschriften van de fabrikant.

Heeft een doorstroomboiler onderhoud nodig?

Over het algemeen is het onderhoud beperkt, maar volledig onderhoudsvrij is geen enkel warmwatertoestel.

Bij sommige modellen moeten bijvoorbeeld:

filters worden schoongemaakt, aansluitingen worden gecontroleerd of kalkafzettingen worden verwijderd.

Hoe vaak dit nodig is, staat doorgaans in de handleiding.

Kun je een doorstroomboiler combineren met andere badkamertechniek?

Zeker.

Moderne badkamers bevatten steeds meer elektrische apparatuur.

Naast een doorstromer kun je bijvoorbeeld denken aan:

elektrische vloerverwarming, spiegelverwarming, ventilatie, slimme verlichting en een infrarood paneel in de badkamer voor snelle stralingswarmte.

Daarbij ontstaat wel een belangrijk technisch aandachtspunt.

Al deze apparaten kunnen tegelijkertijd elektriciteit vragen.

Een doorstroomboiler kan op zichzelf al een zeer groot vermogen hebben. Wanneer daarnaast bijvoorbeeld een inductiekookplaat, warmtepomp, laadpaal en elektrische badkamerverwarming actief zijn, kan de gezamenlijke belasting zeer hoog worden.

Een goede berekening van de elektrische installatie wordt daarom steeds belangrijker.

Doorstroomboiler en dynamische energietarieven

Bij dynamische elektriciteitscontracten verschilt de prijs per uur.

Een voorraadboiler kun je relatief gemakkelijk verwarmen op goedkope momenten.

Dat kan bijvoorbeeld midden op de dag zijn wanneer veel duurzame elektriciteit beschikbaar is.

Bij een doorstroomboiler kan dat nauwelijks.

Je gebruikt de elektriciteit namelijk precies op het moment dat je warm water nodig hebt.

Wanneer je om 07.00 uur doucht, moet het toestel om 07.00 uur stroom afnemen, ongeacht de elektriciteitsprijs.

Dat kan in de toekomst een relevant nadeel worden.

Welk formaat doorstroomboiler heb je nodig?

Bij een doorstroomboiler wordt niet zozeer gesproken over inhoud in liters, omdat er geen voorraadvat aanwezig is.

De belangrijkste specificaties zijn:

• maximaal vermogen in kW;
• maximale volumestroom in liter per minuut;
• mogelijke temperatuurstijging;
• minimale tapdrempel.

Voor een goede keuze moet je daarom eerst bepalen hoeveel warm water je daadwerkelijk tegelijkertijd wilt gebruiken.

Waar moet je op letten bij het kopen van een doorstroomboiler?

Een aantrekkelijk geprijsd toestel hoeft niet automatisch geschikt te zijn voor jouw badkamer.

Let vooral op de combinatie van warmwatercapaciteit en elektrische eisen.

Controleer bijvoorbeeld het maximale vermogen, de benodigde spanning, het aantal fasen, de maximale stroomsterkte, het debiet bij verschillende temperatuurstijgingen en de IP-classificatie.

Kijk daarnaast naar de regeling.

Een elektronisch toestel dat de temperatuur nauwkeurig kan regelen is voor douchegebruik meestal comfortabeler dan een eenvoudig hydraulisch model.

Wat kost een doorstroomboiler?

De aanschafprijzen lopen sterk uiteen.

Een kleine doorstromer voor een wastafel is relatief goedkoop.

Krachtige elektronische doorstromers voor douchegebruik zijn aanzienlijk duurder.

Maar bij de totale kosten moet je verder kijken dan alleen het apparaat.

Mogelijk zijn namelijk ook kosten nodig voor:

• installateur;
• nieuwe stroomkabel;
• extra groep;
• aanpassing van de meterkast;
• 3-fasenaansluiting;
• leidingwerk.

Vooral wanneer de bestaande elektrische installatie niet geschikt is, kunnen de bijkomende kosten groter zijn dan het prijsverschil tussen verschillende toestellen.

Wanneer is een doorstroomboiler een goede keuze?

Een doorstroomboiler kan vooral interessant zijn wanneer je weinig ruimte hebt en geen groot warmwatervat wilt plaatsen.

Ook bij een afgelegen tappunt kan een kleine lokale doorstromer een slimme oplossing zijn.

Voor een douche wordt de afweging ingewikkelder.

Daar heb je meestal veel elektrisch vermogen nodig. Een doorstroomboiler is daarom vooral aantrekkelijk wanneer de bestaande elektrische aansluiting daar al geschikt voor is en je warmwaterbehoefte goed aansluit bij de capaciteit van het toestel.

Wanneer kun je beter geen doorstroomboiler kiezen?

Een doorstromer is minder aantrekkelijk wanneer je woning slechts een beperkte elektriciteitsaansluiting heeft of wanneer meerdere personen tegelijkertijd veel warm water gebruiken.

Ook bij grote regendouches, meerdere badkamers en grote badkuipen kan een voorraadoplossing praktischer zijn.

Daarnaast moet je kritisch kijken naar de energie-efficiëntie.

Wanneer er ruimte beschikbaar is voor een warmtepompboiler, kan die op jaarbasis aanzienlijk minder elektriciteit gebruiken voor hetzelfde warme water.

De belangrijkste voordelen en nadelen op een rij

De voordelen van een doorstroomboiler zijn duidelijk. Het toestel is compact, heeft geen groot voorraadvat nodig, kent nauwelijks voorraadverliezen en kan in principe continu warm water produceren. Vooral bij incidenteel gebruik of een tappunt op grote afstand van de centrale warmwatervoorziening kan dat interessant zijn.

Daartegenover staat het belangrijkste nadeel: het zeer hoge piekvermogen. Voor een comfortabele douche is vaak een krachtige elektrische aansluiting nodig. Bovendien blijft de maximale hoeveelheid warm water per minuut begrensd.

De belangrijkste afweging is daarom niet simpelweg of een doorstroomboiler goed of slecht is.

Je moet vooral kijken naar de toepassing.

Voor een kleine wastafel kan een doorstromer een bijzonder efficiënte en praktische oplossing zijn. Voor het gelijktijdig voeden van twee luxe regendouches kan dezelfde techniek juist een zware en kostbare elektrische installatie vereisen.

Is een doorstroomboiler uiteindelijk interessant voor jouw badkamer?

Een doorstroomboiler is een slimme technische oplossing wanneer je warm water wilt produceren zonder een groot voorraadvat te installeren. Het water wordt pas verwarmd wanneer je daadwerkelijk de kraan opent, waardoor voorraadverlies vrijwel wordt voorkomen en het toestel weinig ruimte inneemt.

Daar staat echter een belangrijk technisch nadeel tegenover. Om meerdere liters koud leidingwater per minuut vrijwel onmiddellijk tot een comfortabele douchetemperatuur te verwarmen, is veel vermogen nodig.

Daarom moet je bij de keuze voor een doorstroomboiler vooral kijken naar drie zaken: de hoeveelheid warm water die je nodig hebt, het beschikbare elektrische aansluitvermogen en het alternatief dat je anders zou gebruiken.

Voor een klein tappunt of incidenteel warmwatergebruik kan een doorstromer uitstekend passen. Voor een complete gezinsbadkamer moet je veel nauwkeuriger rekenen.

Kijk dus niet alleen naar de aanschafprijs of het compacte formaat, maar naar het complete systeem: de douche, het waterverbruik, de elektrische installatie en je dagelijkse gebruik. Alleen dan kun je bepalen of de voordelen van een doorstroomboiler in jouw badkamer daadwerkelijk opwegen tegen de nadelen.